TRIỆU CHỨNG CỦA 2-3 THÁNG CUỐI ĐỜI CỦA BỆNH NHÂN UNG THƯ

Bài viết này dành cho các bệnh nhân ung thư, nhưng cũng có thể hữu ích cho người thân, người chăm sóc cho bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối. Những thông tin này có thể giúp bạn tìm ra câu trả lời cho những câu hỏi và những lo lắng trong suốt khoảng thời gian nhạy cảm và khó khăn.

Dưới đây là danh sách một số điều mà bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối trải qua. Ngoài ra, chúng tôi còn cố gắng cung cấp các lời khuyên có thể làm để giúp kiểm soát các triệu chứng. Sau đây là những điều thường có thể làm để bệnh nhân cảm thấy tốt hơn.

Mệt mỏi

Mệt mỏi là cảm giác mệt về thể chất, tinh thần và cảm xúc.  Mệt mỏi liên quan đến ung thư thường được xác định là càng ngày càng tồi tệ , không hồi phục khi nghỉ ngơi. Hầu hết bệnh nhân ung thư đều có triệu chứng này.

Điều có thể làm gì khi bệnh nhân mệt mỏi

Để điều trị mệt mỏi trước tiên phải kiểm soát triệu chứng làm mệt mỏi tệ hơn như đau, táo bón. Sau đó có thể ngăn ngừa mệt mỏi bằng cách cân bằng giữa nghỉ ngơi và hoạt động. Nhân viên y tế và người chăm sóc cả thể giúp bệnh nhân tìm ra những cách để kiểm soát những điều làm bệnh nhân mệt mỏi hơn.

Một số thuốc có thể làm bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi. Bệnh nhân cần nói cho nhân viên y tế để thay đổi loại thuốc mới hoặc thay đổi thời gian sử dụng. Thậm chí bệnh nhân có thể dừng những loại thuốc không cần thiết nữa.

Giữa an toàn khi hoạt động. Nếu bệnh nhân đứng không vững thì hãy yêu cầu giúp đỡ khi đi lại. Các nhân viên y tế có thể giúp bệnh nhân có các phương tiện cần thiết để bệnh nhân thấy thoải mái và an toàn.

Lập kế hoạch hoạt động khoảng thời gian bệnh nhân cảm thấy tốt nhất. Đi ra ngoài, nghe nhạc, xem nấu ăn – những sao nhãng, tập trung vào việc khác có thể làm bệnh nhân quên đi mệt mỏi.

Một số bệnh nhân nhận thấy rằng tủ cạnh giường, ghế đi vệ sinh giúp họ tiết kiệm năng lượng đi lại. Mang theo ghế khi hoạt động để nghỉ ngơi khi cần thiết.

Một số bệnh nhân sợ đi ngủ vì họ sợ không thức dậy nữa. Đây là lo ngại thực tế và tự nhiên. Những tháng cuối đời, cần ngủ nhiều hơn là bình thường. Hạn chế tiếp xúc với người khác, hướng nội, chú ý vào bản thân, ít nói là những biểu hiện thường gặp trong khoảng thời gian này. Một số bệnh nhân muốn gần gũi với bạn bè, gia đình nhưng một số lại muốn không gian yên tĩnh.

Đau

Bệnh nhân ung thư thường sợ nhất là đau. Đau có thể làm cho bệnh nhân thấy dễ cáu khỉnh, khó ngủ, chán ăn, giảm sự tập trung và nhiều điều khác. Nhưng đau có thể được kiểm soát và điều trị hiệu quả. Điều quan trọng phải biết rằng đau không là một phần của cái chết. Nếu bệnh nhân đau, thông báo cho nhân viên y tế là điều rất quan trọng. Nhân viên y tế sẽ hiểu mức độ đau của bệnh nhân qua những gì bệnh nhân nói và sẽ có phương pháp kiểm soát đau cho bệnh nhân. Bệnh nhân và người nhà cần hợp tác để giảm đau và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Nhân viên y tế sẽ cùng với bệnh nhân kiểm tra mức độ đau của bệnh nhân thường xuyên để biết được những sự thay đổi của mức độ đau và các triệu chứng khác. Thông báo cho bác sĩ về mức độ kiểm soát đau của các kế hoạch điều trị là điều rất quan trọng và cần thiết.

Mô tả các đặc điểm của đau bằng các chi tiết như:

  • Đau ở đâu
  • Đau như thế nào
  • Đau kéo dài bao lâu
  • Khi nào thì bắt đầu cơn đau
  • Điều gì làm đỡ đau
  • Điều gì làm cho đau tồi tệ hơn

Sử dụng thang điểm đánh giá đau từ 0 -10 cũng là một phương pháp để đánh giá đau và đáp ứng của điều trị đau.

Các loại thuốc điều trị đau

Nhân viên y tế sẽ đánh giá đau của bệnh nhân và tìm ra mức độ đau trung bình của bệnh nhân. Có rất nhiều loại thuốc giảm đau từ acetaminophen cho đến các thuốc opioid.

Có nhiều dạng thuốc giảm đau như thuốc tác dụng kéo dài, phóng thích theo thời gian của opioids. Thuốc tác dụng kéo dài giữ nồng độ thuốc trong máu ổn định giúp kiểm soát đau trong thời gian dài. Thuốc tác dụng nhanh giúp kiểm soát các cơn đau nhanh chóng.

Thuốc giảm đau opioid có nhiều dạng và nhiều đường dùng khác nhau như miếng dán, viên ngậm, viên đạn đặt trực tràng… Thỉnh thoảng, những trường hợp đau nghiêm trọng có thể được kiểm soát tốt bằng tiêm dưới da hoặc tiêm tĩnh mạch. Nếu bệnh nhân cần thiết phải sự dụng những loại thuốc giảm đau nay thì có thể sử dụng tại nhà.

Một bệnh nhân có thể dùng nhiều hơn một loại thuốc để điều trị đau mãn tính và đau khẩn cấp. Một vài bệnh nhân cần liều opioid cao hơn những bệnh nhân khác. Đừng lo lắng nếu đang dùng một lượng thuốc lớn, điều đó không có nghĩ là bệnh nhân không có khả năng chống lại những cơn đau. Một số bệnh nhân cần ít và một số bệnh nhân cần nhiều hơn để điều trị đau.

Theo thời gian bệnh nhân thấy rằng họ cần liều thuốc giảm đau cao hơn bỏi vì thuốc giảm đau không còn hiệu quả như ban đầu. Điều này là vì cơ thể trở nên dung nạp với thuốc nên hiệu quả ít hơn. Cần nâng liều thuốc giảm đau không có nghĩa là bệnh nhân càng gần đến cái chết. Trên thực tế, giảm đau không đầy đủ sẽ làm chết người.

Thỉnh thoảng, một số loại thuốc khác có thể được sử dụng. Ví dụ như thuốc chống trầm cảm, thuốc chống co giật thường có hiệu quả tốt để giảm đau do thần kinh. Thuốc steroids có thể được sử dụng trong một số loại đau nhất định như đau do phù, do viêm. Những thuốc này thường được dùng đồng thời với opioids.

Dấu hiệu bệnh nhân bị đau

Nếu bệnh nhân không thể nói về mức độ đau của họ, những người chăm sóc có thể theo dõi những biểu hiện đau và khó chịu của bệnh nhân. Một số dấu hiệu của đau như:

  • Thở ồn ào: khó thở, thở nhanh
  • Phát ra các âm thanh: rên rỉ, biểu lộ đau
  • Biểu hiện ở khuôn mặt: trông buồn, căng thẳng, sợ hãi, nhăn mặt, cau mày, khóc
  • Ngôn ngữ cơ thể: căng thẳng, co chân, nắm chặt tay, bồn chồn, không linh hoạt.
  • Cử động của cơ thể: thay đổi vị trí để thấy thoải mái nhưng không thể.

Phát hiện được những biểu hiện trên để cho bệnh nhân thuốc giảm đau khi cần thiết giúp bệnh nhân thấy thoải mái hơn.

Những phương pháp khác giúp điều trị đau

Với những loại đau nhất định, bác sĩ có thể thực hiện những thủ thuật bặc biệt như phong bế thần kinh, xạ trị, thậm chí là phẫu thuật để kiểm soát đau. Nếu bệnh nhân không giảm đau, bác sĩ có thể gửi bệnh nhân tới các chuyên gia điều trị đau. Các chuyên gia về có thể có các phương pháp cho bệnh nhân.

Thuốc và các thủ thuật không phải là cách duy nhất để làm giảm đau. Còn có những biện pháp khác giúp có thể thực hiện. Một số bệnh nhân thấy rằng âm nhạc, phim, trò chuyện hoặc chơi game có thể làm giảm đau. Chườn nóng, chườn lạnh, mát-xa vào vùng đau cũng có tác dụng. Các bài tập thư giãn, thiền có thể giúp giảm đau và giảm lo lắng căng thẳng. Nhớ rằng, với những bệnh nhân đau do ung thư, chỉ áp dụng những biện pháp không thể kiểm soát đau những những biện pháp này có thể giúp thoải mãi hơn khi được thực hiện cùng với dùng thuốc giảm đau.

Thay đổi cảm giác thèm ăn

Thời gian trôi qua, có thể bệnh nhân cảm thấy mệt nhiều hơn, các cơn đau có thể tồi tệ hơn. Bệnh nhân trở nên gầy, ăn ít, giảm cân. Đây là một phần bình thường của những tháng cuối đời.

Bệnh nhân ít vận động hơn, ít năng lượng hơn, ít thèm ăn. Thức ăn không còn mùi thơm và vị ngon. Bệnh nhân dần ăn ít và nhanh no.

Tránh “cuộc chiến thực phẩm” với gia đình

Khi bệnh nhân ăn ít hơn thì đó là nỗi buồn của các thành viên trong gia đình. Với họ, sự thèm ăn của bệnh nhân thể hiện sự quan tâm của bệnh nhân với cuộc sống. Từ chối ăn, đối với các thành viên gia đình đó dường như là bệnh nhân chọn kết thúc cuộc sống. Họ nghĩ rằng bệnh nhân muốn rời xa họ hoặc đang cố gắng để đẩy nhanh đến cái chết.

Không nên có những “cuộc chiến” giữa bệnh nhân và gia đình về vấn đề ăn uống của bệnh nhân trong những tháng cuối đời. Mất cảm giác thèm ăn và không thể ăn xảy ra với hầu hết bệnh nhân ung thư trước khi chết. Khi bệnh nhân dường như ăn ít hơn, đó không phải là dấu hiệu là bệnh nhân muốn rời bỏ gia đình, rời bỏ cuộc sống, đó là một phần của quá trình chết.

Những thay đổi về vị giác, mùi, kho miệng, thay đổi dạ dày ruột, khó thở, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, táo bón… ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác thèm ăn và làm bệnh nhân khó khăn hơn trong ăn uống. tác dụng phụ của thuốc, đau khổ về tinh thần, căng thẳng cũng ảnh hưởng tới cảm giác thèm ăn.

Một số nguyên nhân có thể được điều trị với thuốc, ví dụ như hỗ trợ thông qua các đồ uống bỏ sung, sử dụng các thuốc kích thích thèm ăn, giảm buồn nôn, giúp thực ăn được tiêu hóa nhanh hơn. Bệnh nhân có thể ăn các bữa nhỏ, ăn nhẹ  trong ngày thay vì ăn đủ ba bữa. Những phương pháp này  có thể hiệu quả với một số bệnh nhân nhưng không có ích cho tất cả, đặc biệt là những bệnh nhân cận kề cái chết.

Vấn đề về hô hấp

Khó thở là một vấn đề thường gặp ở bệnh nhân ung thư tiến triển, nhưng có thể được điều trị cho đến khi chết. Bệnh nhân có thể thấy thở nhanh và khó khăn hơn bình thường. Bệnh nhân có thể có cảm giác như có dịch trong phổi và bắt ho. Thông thường, những triệu chứng này xuất hiện rồi biến mất, bác cho nhân viên y tế các vấn đề về hô hấp để có thể được giúp đỡ.

Một số điều có thể làm để dễ thở hơn

  • Ngồi thẳng, tựa lên gối, tựa lên bàn
  • Thở oxy
  • Thuốc giảm đau opioid
  • Thuốc làm chậm tràn dịch màng phổi
  • Mở cửa sổ, dùng quạt
  • Thuốc chống trầm cảm giúp giảm lo âu và khó thở

Nhiều bệnh nhân lo ngại rằng vấn đề khó thở sẽ tồi tệ hơn khi bệnh tiến triển. Cũng giống như đau, hãy báo cho nhân viên y tế để được giúp đỡ các vấn đề về hô hấp.

Nguồn: Hội ung thư Hoa Kỳ (https://www.cancer.org)

 

 

Please follow and like us:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Follow by Email
Facebook
Google+
http://www.ungthuvn.com/trieu-chung-cua-2-3-thang-cuoi-doi-cua-benh-nhan-ung-thu">
Twitter
YouTube