ĐIỀU TRỊ NÔN VÀ BUỒN NÔN TRONG UNG THƯ

Buồn nôn và nôn liên quan đến điều trị hóa chất

Hóa trị là sử dụng thuốc để điều trị ung thư, có nhiều loại hóa chất khác nhau, có loại gây cho bệnh nhân mệt mỏi, có loại thì không.

Mức độ buồn nôn và nôn bệnh nhân gặp phải trong khi điều trị hóa chất phụ thuộc và nhiều yếu tố:

  • Loại hóa chất đang dùng
  • Liều hóa chất đang dùng (Liều cao thường gây buồn nôn và nôn nhiều hơn)
  • Thời gian và cách dùng hóa chất. Ví dụ: những hóa chất gây buồn nôn và nôn được dùng gần nhau bệnh nhân có ít thời gian để hồi phục.
  • Đường dùng hóa chất. Ví dụ: hóa chất dùng đường tĩnh mạch có thể gây buồn nôn và nôn nhanh hơn thuốc dùng đường uống bởi vì thuốc được hấp thu nhanh hơn.
  • Yếu tố cơ địa. Các bệnh nhân có sự đáp ứng với hóa chất là không giống nhau.
  • Có khối u ở não hay không?
  • Thuốc khác đang sử dụng (như thuốc giảm đau)

Các yếu tố nguy cơ cá nhân làm cho bệnh nhân buồn nôn và nôn:

  • Phụ nữ
  • Dưới 50 tuổi
  • Tiền sử ốm nghén nhiều
  • Lo lắng quá nhiều
  • Tiền sử say tàu xe
  • Dễ bị nôn khi ốm
  • Không uống rượu hoặc uống ít rượu
  • Đã từng điều trị hóa chất

Không có biện pháp nào để biết chắc chắn bệnh nhân có buồn nôn và nôn hay không, tuy nhiên bác sĩ sẽ cân nhắn các yếu tố và lựa chọn thuốc chống nôn cho bệnh nhân.

Các kiểu buồn nôn, nôn do hóa trị

Buồn nôn và nôn cấp: thường xảy ra vài phút đến vài giờ sau khi dùng hóa chất, thường nặng nhất vào khoảng 5 -6 giờ sau điều trị và hết trong vòng 24 giờ đầu.

Buồn nôn và nôn muộn: thường bắt đầu sau 24 giờ và có thể kéo dài đến 5-7 ngày sau điều trị. Nó dường như  chăc chắn liên quan đến loại hóa chất được dùng. Hỏi bác sĩ liệu loại hóa chất bệnh nhân đang dùng có gây ra buồn nôn và nôn muộn hay không.

Buồn nôn và nôn trước điều trị: là một phản xạ có điều kiện. Nó xảy ra do buồn nôn và nôn ở lần điều trị trước. Buồn nôn và nôn trước điều trị xảy ra trước khi bệnh nhân thật sự được sử dụng hóa chất đợt tiếp theo. Khoảng 1/3 bệnh nhân có buồn nôn trước điều trị nhưng chỉ có khoảng 1/10 bệnh nhân nôn trước điều trị.

Nôn dai dẳng: là khi bệnh nhân được sử dụng thuốc để phòng và kiểm soát nôn nhưng không có tác dụng. Bệnh nhân buồn nôn và nôn dai dẳng cần nhiều loại thuốc hơn để giảm buồn nôn và nôn. Nôn dai dẳng có thể xảy ra sau một vài đợt điều trị hóa chất.

Thuốc chống nôn được sử dụng như thế nào trong điều trị hóa chất

Thuốc chống nôn thường có tác dụng dự phòng buồn nôn và nôn hơn là làm giảm nôn khi đã xảy ra. Không có một loại thuốc chống nôn nào có thể kiểm soát 100% buồn nôn và nôn do hóa chất. Điều này bởi vì hóa chất hoạt động trong cơ thể theo nhiều cách khác nhau và đáp ứng của mỗi bệnh nhân với hóa chất và thuốc chống nôn là khác nhau.

Để có kế hoạch điều trị tốt nhất, bác sĩ sẽ:

  • Xem xét cơ chế gây nôn của hóa chất sử dụng
  • Lựa chọn thuốc chống nôn dựa trên cơ sở đã biết về ảnh hưởng của hóa chất lên trung tâm nôn ở não.
  • Hỏi về tiền sử buồn nôn và nôn.
  • Hỏi về loại thuốc chống nôn đã có tác dụng tốt với bệnh nhân trước đây.
  • Cân nhắc tác dụng không mong muốn của thuốc chống nôn.
  • Kê đơn thuốc chống nôn liều thấp nhất có tác dụng cho bệnh nhân trước khi dùng hóa chất hoặc xạ trị.
  • Thay đổi thuốc nếu cần thiết để phòng tránh nôn cho bệnh nhân.
  • Thuốc chống nôn được dùng theo lịch đúng giờ theo chỉ đinh của bác sĩ kể cả khi bệnh nhân không có dấu hiệu buồn nôn hay nôn.

Để điều trị buồn nôn và nôn do hóa chất có hiệu quả nên:

  • Điều trị dự phòng nôn trước khi bắt đầu điều trị hóa chất
  • Điều trị nôn nên được tiếp tục cho hóa chất gây nôn, có thể kéo dài đến 7-10 ngày sau đợt hóa chất cuối cùng.

Bài dịch từ Website Hội ung thư Hoa Kỳ (https://www.cancer.org)

 

Please follow and like us:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Follow by Email
Facebook
Google+
http://www.ungthuvn.com/dieu-tri-non-va-buon-non-trong-ung-thu">
Twitter
YouTube